การประกันภัยต่ำกว่ามูลค่า และการเฉลี่ยความเสียหาย

การประกันภัยต่ำกว่ามูลค่า (Underinsurance) เกิดขึ้นเมื่อทุนประกันที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ต่ำกว่ามูลค่าที่แท้จริงของทรัพย์สินที่เอาประกันภัย

ผลที่ตามมาคือผู้เอาประกันภัยถือว่ารับความเสี่ยงในส่วนที่ขาดไว้เอง จึงต้องร่วมเฉลี่ยความเสียหายตามสัดส่วนระหว่างทุนประกันกับมูลค่าที่แท้จริง

ตัวอย่าง ทรัพย์สินมีมูลค่าจริงสองล้านบาท แต่เอาประกันภัยไว้หนึ่งล้านบาท คิดเป็นครึ่งหนึ่งของมูลค่าจริง เมื่อเกิดความเสียหายสี่แสนบาท ผู้รับประกันภัยชดใช้สองแสนบาท ซึ่งเป็นครึ่งหนึ่งของความเสียหาย ส่วนที่เหลือผู้เอาประกันภัยรับไว้เอง

จุดที่มักเข้าใจผิดคือคิดว่าเมื่อความเสียหายยังไม่เกินทุนประกัน ก็ควรได้รับชดใช้เต็มจำนวนความเสียหาย ในตัวอย่างข้างต้น ความเสียหายสี่แสนบาทไม่เกินทุนประกันหนึ่งล้านบาท แต่ยังต้องเฉลี่ยอยู่ดี เพราะการเฉลี่ยคิดจากสัดส่วนทุนประกันต่อมูลค่าจริง ไม่ได้คิดจากว่าความเสียหายเกินทุนประกันหรือไม่

เหตุผลของหลักนี้อยู่ที่ความเป็นธรรมระหว่างผู้เอาประกันภัยด้วยกัน ผู้ที่เอาประกันภัยเต็มมูลค่าจ่ายเบี้ยประกันภัยมากกว่า หากผู้ที่เอาประกันภัยเพียงครึ่งเดียวได้รับชดใช้เต็มจำนวนเช่นเดียวกัน ย่อมเป็นการได้เปรียบโดยไม่ได้จ่ายค่าความเสี่ยงนั้น

สัญญาประกันภัยยังคงสมบูรณ์ในกรณีนี้ การประกันภัยต่ำกว่ามูลค่าไม่ได้ทำให้สัญญาเป็นโมฆะ